\input ks_macros
\docversion=1.5pt\warnifold

%From adjg@sour.sw.oz.au  Thu Nov 11 17:15:52 1993
%Received: from walker.u.washington.edu by stein2.u.washington.edu
%	(5.65/UW-NDC Revision: 2.29 ) id AA27956; Thu, 11 Nov 93 17:15:52 -0800
%Received: from joyce.cs.su.OZ.AU by walker.u.washington.edu
%	(5.65/UW-NDC Revision: 2.29 ) id AA08281; Thu, 11 Nov 93 17:15:25 -0800
%Received: from sour.sw.oz.au by joyce.cs.su.OZ.AU (mail from adjg for
%	perseant@u.washington.edu)
%	with MHSnet; Fri, 12 Nov 1993 12:15:21 +1100
%Received: from sour.sw.oz.au by swallow.sw.oz.au with SMTP
%	id AA20957; Fri, 12 Nov 93 11:38:29 EST (4.1/Unixware)
%	(from adjg@sour.sw.oz.au for perseant@u.washington.edu)
%Received: by sour.sw.oz.au
%	id AA28113; Fri, 12 Nov 1993 11:38:21 +1100 (5.65c/1.34)
%	(from adjg@sour.sw.oz.au for perseant@u.washington.edu)
%From: adjg@softway.sw.oz.au
%Date: Fri, 12 Nov 1993 11:34:05 +1100
%To: perseant@u.washington.edu
%Subject: Here is Sallust too.
%Message-Id: <199311121134.27969.clas.babuv@softway.sw.oz.au>
%Precedence: special-delivery
%Status: OR
%
%This is a very strange text. It started life as a scanned in version
%of Kurfess (Teubner last century) which I believe is copyright safe anyway.
%It has been seriously laboured over, and in particular the "archaic"
%spellings in all modern editions have been regularised. The reason is
%that there is no cogent evidence that he had any particular _orthographic_
%pecularities. Anyway here it is: Both of the two major works. The
%numbers in [] are "sentence" breaks. The Roman numerals are the chapter
%breaks.
%-----------

\raggedbottom
\centerline{C.~SALLUSTIUM CRISPI}
\medskip
\centerline{CONVIVRATIO CATILINAE}
\bigskip

\chap omnes homines, qui sese student praestare ceteris animalibus,
summa ope niti decet, ne uitam silentio transeant ueluti pecora, quae
natura prona atque uentri oboedientia finxit.  \sec sed nostra omnis uis
in animo et corpore sita est: animi imperio, corporis seruitio magis
utimur; alterum nobis cum dis, alterum cum beluis commune est.  \sec quo
mihi rectius uidetur ingeni quam uirium opibus gloriam quaerere et,
quoniam uita ipsa qua fruimur breuis est, memoriam nostri quam maxime
longam efficere.  \sec nam diuitiarum et formae gloria fluxa atque
fragilis est, uirtus clara aeternaque habetur.  \sec sed diu magnum
inter mortalis certamen fuit, uine corporis an uirtute animi res
militaris magis procederet.  \sec nam et prius quam incipias consulto,
et ubi consulueris mature facto opus est.  \sec ita utrumque per se
indigens alterum alterius auxilio eget.

\chap igitur initio reges---nam in terris nomen imperi id primum fuit
---diuersi pars ingenium, alii corpus exercebant: etiam tum uita hominum
sine cupiditate agitabatur; sua cuique satis placebant. \sec postea uero
quam in Asia Cyrus, in Graecia Lacedaemonii et Athenienses coepere urbis
atque nationes subigere, libidinem dominandi causam belli habere,
maximam gloriam in maximo imperio putare, tum demum periculo atque
negotiis compertum est in bello plurimum ingenium posse.  \sec quod si
regum atque imperatorum animi uirtus in pace ita ut in bello ualeret,
aequabilius atque constantius sese res humanae haberent, neque aliud
alio ferri neque mutari ac misceri omnia cerneres.  \sec nam imperium
facile iis artibus retinetur, quibus initio partum est.  \sec uerum ubi
pro labore desidia, pro continentia et aequitate libido atque superbia
inuasere, fortuna simul cum moribus immutatur.  \sec ita imperium semper
ad optimum quemque a minus bono transfertur.  \sec quae homines arant
nauigant aedificant, uirtuti omnia parent. \sec sed multi mortales,
dediti uentri atque somno, indocti incultique uitam sicuti peregrinantes
transigere; quibus profecto contra naturam corpus uoluptati, anima oneri
fuit. eorum ego uitam mortemque iuxta aestimo, quoniam de utraque
siletur.  \sec uerum enim uero is demum mihi uiuere atque frui anima
uidetur, qui aliquo negotio intentus praeclari facinoris aut artis bonae
famam quaerit. sed in magna copia rerum aliud alii natura iter ostendit.

\chap pulchrum est bene facere rei publicae, etiam bene dicere haud
absurdum est; uel pace uel bello clarum fieri licet; et qui fecere et
qui facta aliorum scripsere, multi laudantur.  \sec ac mihi quidem,
tametsi haudquaquam par gloria sequitur scriptorem et auctorem rerum,
tamen in primis arduom uidetur res gestas scribere: primum quod facta
dictis exequenda sunt; dein quia plerique quae delicta reprehenderis
maleuolentia et inuidia dicta putant, ubi de magna uirtute atque gloria
bonorum memores, quae sibi quisque facilia factu putat, aequo animo
accipit, supra ea ueluti ficta pro falsis ducit.  \sec sed ego
adulescentulus initio, sicuti plerique, studio ad rem publicam latus
sum, iique mihi multa aduersa fuere. nam pro pudore, pro abstinentia,
pro uirtute audacia largitio auaritia uigebant.  \sec quae tametsi
animus aspernabatur insolens malarum artium, tamen inter tanta uitia
inbecilla aetas ambitione corrupta tenebatur; \sec ac me, cum ab
relicuorum malis moribus dissentirem, nihilo minus honoris cupido eadem
quae ceteros fama atque inuidia uexabat.

\chap igitur ubi animus ex multis miseriis atque periculis requieuit et
mihi relicuam aetatem a re publica procul habendam decreui, non fuit
consilium socordia atque desidia bonum otium conterere, neque uero agrum
colendo aut uenando, seruilibus officiis, intentum aetatem agere; \sec
sed a quo incepto studioque me ambitio mala detinuerat, eodem regressus
statui res gestas populi Romani carptim, ut quaeque memoria digna
uidebantur, perscribere, eo magis quod mihi a spe metu partibus rei
publicae animus liber erat.  \sec igitur de Catilinae coniuratione quam
uerissime potero paucis absoluam; \sec nam id facinus in primis ego
memorabile existimo sceleris atque periculi nouitate.  \sec de cuius
hominis moribus pauca prius explananda sunt, quam initium narrandi
faciam.

\chap L.~Catilina, nobili genere natus, fuit magna ui et animi et
corporis, sed ingenio malo prauoque. \sec huic ab adulescentia bella
intestina caedes rapinae discordia ciuilis grata fuere, ibique
iuuentutem suam exercuit.  \sec corpus patiens inediae algoris uigiliae,
supra quam cuiquam credibile est.  \sec animus audax subdolus uarius,
cuius rei libet simulator ac dissimulator, alieni appetens, sui
profusus, ardens in cupiditatibus; satis eloquentiae, sapientiae parum.
\sec uastus animus immoderata incredibilia nimis alta semper cupiebat.
\sec hunc post dominationem L.~Sullae libido maxima inuaserat rei
publicae capiendae; neque id quibus modis assequeretur, dum sibi regnum
pararet, quicquam pensi habebat. \sec agitabatur magis magisque in dies
animus ferox inopia rei familiaris et conscientia scelerum, quae utraque
iis artibus auxerat, quas supra memoraui.  \sec incitabant praeterea
corrupti ciuitatis mores, quos pessima ac diuersa inter se mala, luxuria
atque auaritia, uexabant.  \sec res ipsa hortari uidetur, quoniam de
moribus ciuitatis tempus admonuit, supra repetere ac paucis instituta
maiorum domi militiaeque, quo modo rem publicam habuerint quantamque
reliquerint, ut paulatim immutata ex pulcherrima $\langle$atque
optima$\rangle$ pessima ac flagitiosissima facta sit, disserere.

\chap urbem Romam, sicuti ego accepi, condidere atque habuere initio
Troiani, qui Aenea duce profugi sedibus incertis uagabantur, et cum his
Aborigines, genus hominum agreste, sine legibus, sine imperio, liberum
atque solutum.  \sec hi postquam in una moenia conuenere, dispari
genere, dissimili lingua, alius alio more uiuentes, incredibile memoratu
est quam facile coaluerint: $\langle$ita breui multitudo diuersa atque
uaga concordia ciuitas facta erat$\rangle$.  \sec sed postquam res eorum
ciuibus moribus agris aucta satis prospera satisque pollens uidebatur,
sicuti pleraque mortalium habentur, inuidia ex opulentia orta est.  \sec
igitur reges populique finitimi bello temptare, pauci ex amicis auxilio
esse: nam ceteri metu perculsi a periculis aberant.  \sec at Romani domi
militiaeque intenti festinare, parare, alius alium hortari, hostibus
obuiam ire, libertatem patriam parentisque armis tegere. post ubi
pericula uirtute propulerant, sociis atque amicis auxilia portabant,
magisque dandis quam accipiendis beneficiis amicitias parabant.  \sec
imperium legitimum, nomen imperi regium habebant. delecti, quibus corpus
annis infirmum, ingenium sapientia ualidum erat, rei publicae
consultabant: hi uel aetate uel curae similitudine patres appellabantur.
\sec post ubi regium imperium, quod initio conseruandae libertatis atque
augendae rei publicae fuerat, in superbiam dominationemque se conuertit,
immutato more annua imperia binosque imperatores sibi fecere: eo modo
minime posse putabant per licentiam insolescere animum humanum.

\chap sed ea tempestate coepere se quisque magis extollere magisque
ingenium in promptu habere.  \sec nam regibus boni quam mali
suspectiores sunt, semperque iis aliena uirtus formidulosa est.  \sec
sed ciuitas incredibile memoratu est adepta libertate quantum breui
creuerit: tanta cupido gloriae incesserat.  \sec iam primum iuuentus,
simul ac belli patiens erat, in castris per laborem usum militiae
discebat, magisque in decoris armis et militaribus equis quam in scortis
atque conuiuiis libidinem habebant.  \sec igitur talibus uiris non labor
insolitus, non locus ullus asper aut arduos erat, non armatus hostis
formidulosus: uirtus omnia domuerat.  \sec sed gloriae maximum certamen
inter ipsos erat: se quisque hostem ferire, murum ascendere, conspici,
dum tale facinus faceret, properabat. eas diuitias, eam bonam famam
magnamque nobilitatem putabant. laudis auidi, pecuniae liberales erant;
gloriam ingentem, diuitias honestas uolebant.  \sec memorare possum,
quibus in locis maximas hostium copias populus Romanus parua manu
fuderit, quas urbis natura munitas pugnando ceperit, ni ea res longius
nos ab incepto traheret.

\chap sed profecto fortuna in omni re dominatur; ea res cunctas ex
libidine magis quam ex uero celebrat obscuratque.  \sec Atheniensium res
gestae, sicuti ego aestimo, satis amplae magnificaeque fuere, uerum
aliquanto minores tamen quam fama feruntur.  \sec sed quia prouenere ibi
scriptorum magna ingenia, per terrarum orbem Atheniensium facta pro
maximis celebrantur.  \sec ita eorum qui fecere uirtus tanta habetur,
quantum eam uerbis potuere extollere praeclara ingenia.  \sec at populo
Romano numquam ea copia fuit, quia prudentissimus quisque maxime
negotiosus erat, ingenium nemo sine corpore exercebat, optimus quisque
facere quam dicere, sua ab aliis bene facta laudari quam ipse aliorum
narrare malebat.

\chap igitur domi militiaeque boni mores colebantur; concordia maxima,
minima auaritia erat; ius bonumque apud eos non legibus magis quam
natura ualebat.  \sec iurgia discordias simultates cum hostibus
exercebant, ciues cum ciuibus de uirtute certabant. in suppliciis deorum
magnifici, domi parci, in amicos fideles erant. \sec duabus his artibus,
audacia in bello, ubi pax euenerat aequitate, seque remque publicam
curabant.  \sec quarum rerum ego maxima documenta haec habeo, quod in
bello saepius uindicatum est in eos, qui contra imperium in hostem
pugnauerant quique tardius reuocati proelio excesserant, quam qui signa
relinquere aut pulsi loco cedere ausi erant; \sec in pace uero quod
beneficiis magis quam metu imperium agitabant et accepta iniuria
ignoscere quam perseque malebant.

\chap sed ubi labore atque iustitia res publica creuit, reges magni
bello domiti, nationes ferae et populi ingentes ui subacti, Carthago
aemula imperi Romani ab stirpe interiit, cuncta maria terraeque
patebant, saeuire fortuna ac miscere omnia coepit.  \sec qui labores,
pericula, dubias atque asperas res facile tolerauerant, iis otium
diuitiaeque, optanda alias, oneri miseriaeque fuere. \sec igitur primo
pecuniae, deinde imperi cupido creuit: ea quasi materies omnium malorum
fuere.  \sec namque auaritia fidem probitatem ceterasque artis bonas
subuertit; pro his superbiam, crudelitatem, deos neglegere, omnia
uenalia habere edocuit.  \sec ambitio multos mortalis falsos fieri
subegit, aliud clausum in pectore, aliud in lingua promptum habere,
amicitias inimicitiasque non ex re, sed ex commodo aestimare, magisque
uultum quam ingenium bonum habere.  \sec haec primo paulatim crescere,
interdum uindicari; post ubi contagio quasi pestilentia inuasit, ciuitas
immutata, imperium ex iustissimo atque optimo crudele intolerandumque
factum.

\chap sed primo magis ambitio quam auaritia animos hominum exercebat,
quod tamen uitium propius uirtutem erat.  \sec nam gloriam honorem
imperium bonus et ignauos aeque sibi exoptant; sed ille uera uia
nititur, huic quia bonae artes desunt, dolis atque fallaciis contendit.
\sec auaritia pecuniae studium habet, quam nemo sapiens concupiuit: ea
quasi uenenis malis inbuta corpus animumque uirilem effeminat, semper
infinita $\langle$et$\rangle$ insatiabilis est, neque copia neque inopia
minuitur.  \sec sed postquam L.~Sulla armis recepta re publica bonis
initiis malos euentus habuit, rapere omnes, trahere, domum alius, alius
agros cupere, neque modum neque modestiam uictores habere, foeda
crudeliaque in ciuis facinora facere.  \sec huc accedebat, quod L.~Sulla
exercitum, quem in Asia ductauerat, quo sibi fidum faceret, contra morem
maiorum luxuriose nimisque liberaliter habuerat. loca amoena, uoluptaria
facile in otio ferocis militum animos molliuerant: \sec ibi primum
insueuit exercitus populi Romani amare potare, signa tabulas pictas uasa
caelata mirair, ea priuatim et publice rapere, delubra spoliare, sacra
profanaque omnia polluere.  \sec igitur ii milites, postquam uictoriam
adepti sunt, nihil relicui uictis fecere.  \sec quippe secundae res
sapientium animos fatigant: ne illi corruptis moribus uictoriae
temperarent.

\chap postquam diuitiae honori esse coepere et eas gloria imperium
potentia sequebatur, hebescere uirtus, paupertas probro haberi,
innocentia pro maleuolentia duci coepit. \sec igitur ex diuitiis
iuuentutem luxuria atque auaritia cum superbia inuasere: repere
consumere, sua parui pendere, aliena cupere, pudorem pudicitiam, diuina
atque humana promiscua, nihil pensi neque moderati habere.  \sec operae
pretium est, cum domos atque uillas cognoueris in urbium modum
exaedificatas, uisere templa deorum, quae nostri maiores, religiosissimi
mortales, fecere.  \sec uerum illi delubra deorum pietate, domos suas
gloria decorabant, neque uictis quicquam praeter iniuriae licentiam
eripiebant.  \sec at hi contra, ignauissimi homines, per summum scelus
omnia ea sociis adimere, quae fortissimi uiri uictores reliquerant:
proinde quasi iniuriam facere, id demum esset imperio uti.

\chap nam quid ea memorem, quae nisi iis qui uidere nemini credibilia
sunt, a priuatis compluribus subuersos montis, maria constrata esse?
\sec quibus mihi uidentur ludibrio fuisse diuitiae: quippe quas honeste
habere licebat, abuti per turpitudinem properabant.  \sec sed libido
stupri ganeae ceterique cultus non minor incesserat: uiri muliebria
pati, mulieres pudicitiam in propatulo habere; uescendi causa terra
marique omnia exquirere; dormire prius quam somni cupido esset; non
famem aut sitim, neque frigus neque lassitudinem opperiri, sed ea omnia
luxu antecapere.  \sec haec iuuentutem, ubi familiares opes defecerant,
ad facinora incendebant: \sec animus inbutus malis artibus haud facile
libidinibus carebat; eo profusius omnibus modis quaestui atque sumptui
deditus erat.

\chap in tanta tamque corrupta ciuitate Catilina, id quod factu
facillimum erat, omnium flagitiorum atque facinorum circum se tamquam
stipatorum cateruas habebat.  \sec nam quicumque impudicus adulter ganeo
manu uentre pene bona patria lacerauerat, quique alienum aes grande
conflauerat, quo flagitium aut facinus redimeret, \sec praeterea omnes
undique parricidae sacrilegi conuicti iudiciis aut pro factis iudicium
timentes, ad hoc quos manus atque lingua periurio aut sanguine ciuili
alebat, postremo omnes quos flagitium egestas conscius animus
exagitabat, ii Catilinae proximi familiaresque erant.  \sec quod si quis
etiam a culpa uacuos in amicitiam eius inciderat, cottidiano usu atque
illecebris facile par similisque ceteris efficiebatur.  \sec sed maxime
adulescentium familiaritates appetebat: eorum animi molles etiam et
[aetate] fluxi dolis haud difficulter capiebantur.  \sec nam ut cuiusque
studium ex aetate flagra