% tex2asc-version: 1.2
%
%    Aeneid VI.
%
%    Contributor: Nicholas Koenig <nkoenig@ctc.ctc.edu>
%
%    Original publication data:
%         Greenough, J. B.  _Select_Orations_of_Cicero_.
%                                             Boston: Ginn & Co., 1896.
%
%    Version: 0.01 (Beta), 1 August 1994
%
%    This file is in the Public Domain.
%
\input ks_macros
\docversion=1.5pt \warnifold

%From nkoenig@ctc.ctc.edu  Mon Jul 25 13:50:42 1994
%Return-Path: <nkoenig@ctc.ctc.edu>
%Received: from mx3.u.~washington.edu by stein2.u.~washington.edu
%	(5.65+UW94.4/UW-NDC Revision: 2.30 ) id AA14500;
%	Mon, 25 Jul 94 13:50:42 -0700
%Received: from ctc.ctc.edu by mx3.u.~washington.edu
%	(5.65+UW94.4/UW-NDC Revision: 2.30 ) id AA16905;
%	Mon, 25 Jul 94 13:50:37 -0700
%Received: by ctc.ctc.edu
%	(1.38.193.5/16.2) id AA23121; Mon, 25 Jul 1994 13:51:23 -0700
%Date: Mon, 25 Jul 1994 13:51:22 -0700 (PDT)
%From: Nicholas Koenig <nkoenig@ctc.ctc.edu>
%Subject: Libellus text
%To: perseant@u.~washington.edu
%Message-Id: <Pine.3.89.9407251305.A22752-0100000@ctc.ctc.edu>
%Mime-Version: 1.0
%Content-Type: TEXT/PLAIN; charset=US-ASCII
%Status: OR

\centerline{M.~TULLI CICERONIS}
\medskip
\centerline{PRO Q.~LIGARIO}
\bigskip

%             A Strange Charge, Forsooth, is this against Ligarius

\chap\isec Novum crimen, C.~Caesar, et ante hunc diem non auditum
propinquus meus ad te Q.~Tubero detulit, Q.~Ligarium in Africa fuisse;
idque C.~Pansa, praestanti vir ingenio, fretus fortasse familiaritate ea
quae est ei tecum, ausus est confiteri.  Itaque quo me vertam nescio.
Paratus enim veneram, cum tu id neque per te scires neque audire aliunde
potuisses, ut ignoratione tua ad hominis miseri salutem abuterer.  Sed
quoniam diligentia inimici investigatum est quod latebat, confitendum
est, opinor, praesertim cum meus necessarius Pansa fecerit ut id
integrum jam non esset; omissaque controversia, omnis oratio ad
misericordiam tuam conferenda est, qua plurimi sunt conservati, cum a te
non liberationem culpae, sed errati veniam impetravissent.  \isec Habes
igitur, Tubero, quod est accusatori maxime optandum, confitentem reum;
sed tamen hoc confitentem, se in ea parte fuisse qua te, qua virum omni
laude dignum, patrem tuum.  Itaque prius de vestro delicto confiteamini
necesse est, quam Ligari ullam culpam reprehendatis.

%                  Ligarius Went to Africa in Time of Peace

Q.~enim Ligarius, cum esset nulla belli suspicio, legatus in
Africum [cum] C.~Considio profectus est.  Qua in legatione et civibus et
sociis ita se probavit, ut decedens Considius provincia satis facere
hominibus non posset, si quemquam alium provinciae praefecisset.  Itaque
Ligarius, cum diu recusans nihil profecisset, provinciam accepit
invitus: cui sic praefuit in pace, ut et civibus et sociis gratissima
esset ejus integritas ac fides.  \isec Bellum subito exarsit, quod qui
erant in Africa ante audierunt geri quam parari.  Quo audito, partim
cupiditate inconsiderata, partim caeco quodam timore, primo salutis,
post etiam studi sui quaerebant aliquem ducem; cum Ligarius, domum
spectans, ad suos redire cupiens, nullo se implicari negotio passus est. 
Interim P.~Attius Varus, qui praetor Africam obtinuerat, Uticam venit. 
Ad eum statim concursum est.  Atque ille non mediocri cupiditate
adripuit imperium, --- si illud imperium esse potuit, quod ad privatum
clamore multitudinis imperitae, qui omne tale negotium cuperet effugere,
paulum adventu Vari conquievit.

%              His Remaining there a Plain Necessity

\chap Adhuc C.~Caesar, Q.~Ligarius omni cupla vacat.  Domo est
egressus non modo nullum ad bellum, sed ne ad minimam quidem suspicionem
belli: legatus in pace profectus est: in provincia pacatissima ita se
gessit, ut ei pacem esse expediret.  Profectio certe animum tuum non
debet offendere: num igitur remansio?  Multo minus.  Nam profectio
voluntatem habuit non turpem, remansio necessitatem etiam honestam. 
Ergo haec duo tempora carent crimine: unum cum est legatus profectus,
alterum, cum ecflagitatus a provincia praepositus Africae est.  \isec
Tertium tempus est quod post adventum Vari in Africa restitit, quod si
est criminosum, necessitatis crimen est, non voluntatis.  An ille, si
potuisset ullo modo evadere, Uticae quam Romae, cum P.~Attio quam cum
concordissimis fratribus, cum alienis esse quam cum suis maluisset?  Cum
ipsa legatio plena desideri ac sollicitudinis fuisset propter
incredibilem quendam fratrum amorem, hic aequo animo esse potuit, belli
discidio distractus a fratribus?

%                Cicero Himself more Guilty than he

\isec Nullum igitur habes, Caesar, adhuc in Q.~Ligario signum alienae
a te voluntatis.  Cujus ego causam animadverte, quaeso, qua fide
defendam: prodo meam.  O clementiam admirabilem atque omnium laude,
praedicatione, litteris, monumentisque decorandam!  Cum M.~Cicero apud
te defendit alium in ea voluntate non fuisse, in qua se ipsum confitetur
fuisse; nec tuas tacitas cogitationes extimescit, nec quid tibi de alio
audienti de se ipso occurrat reformidat.  \chap Vide quam non reformidem:
vide quanta lux liberalitatis et sapientiae tuae mihi apud te dicenti
oboriatur.  Quantum potero, voce contendam ut [hoc] populus Romanus
exaudiat.  \isec Suscepto bello, Caesar, gesto etiam ex parte magna, nulla
vi coactus, judicio ac voluntate, ad ea arma profectus sum quae erant
sumpta contra te.  Apud quem igitur hoc dico?  Nempe apud eum, qui, cum
hoc sciret, tamen me, ante quam vidit, rei publicae reddidit; qui ad me
ex Aegypto litteras misit, ut essem idem qui fuissem; qui cum ipse
imperator in toto imperio populi Romani unus esset, esse me alterum
passus est; a quo, hoc ipso C.~Pansa mihi hunc nuntium perferente,
concessos fascis laureatos tenui, quoad tenendos putavi; qui mihi tum
denique se salutem putavit reddere, si eam nullis spoliatam ornamentis
dedisset.  \isec Vide, quaeso, Tubero, ut qui de meo facto non dubitem, de
Ligari non audeam confiteri.  Atque haec propterea de me dixi, ut mihi
Tubero, cum de se eadem dicerem, ignosceret: cujus ego industriae
gloriaeque faveo, vel propter propinquam cognationem, vel quod ejus
ingenio studiisque delector, vel quod laudem adulescentis propinqui
existimo etiam ad meum aliquem fructum redundare.

%         Tubero, the Accuser, Took Arms against Caesar

\isec Sed hoc quaero: Quis putat esse crimen fuisse in Africa?  Nempe
is, qui et ipse in eadem Africa esse voluit, et prohibitum se a Ligario
queritur, et certe contra ipsum Caesarem est congresses armatus.  Quid
enim tuus ille, Tubero, destrictus in acie Pharsalica gladius agebat? 
Cujus latus ille mucro petebat?  Qui sensus erat armorum tuorum?  quae
tua mens, oculi, manus, ardor animi?  quid cupiebas?  quid optabas? 
Nimis urgeo: commoveri videtur adulescens: ad me revertar: isdem in
armis fui.

\chap \isec Quid autem aliud egimus, Tubero, nisi ut quod hic potest
nos possemus?  Quorum igitur impunitas, Caesar, tuae clementiae laus
est, eorum ipsorum ad crudelitatem te acuit oratio.  Atque in hac causa
non nihil equidem, Tubero, etiam tuam, sed multo magis patris tui
prudentiam desidero, quod homo, cum ingenio tum etiam doctrina
excellens, genus hoc causae quod esset non viderit.  Nam si vidisset,
quovis profecto quam isto modo a te agi maluisset.

%                 But Now he Shows Ligarius No Mercy

Arguis fatentem.  Non est satis: accusas eum qui causam habet aut
(ut ego dico) meliorem quam tu, aut (ut tu vis) parem.  \isec Haec
admirabilia: sed prodigi simile est quod dicam.  Non habet eam vim ista
accusatio ut Q.~Ligarius condemnetur, sed ut necetur.  Hoc egit civis
Romanus ante te nemo.  Externi isti mores usque ad sanguinem incitari
[solent] odio, aut levium Graecorum, aut immanium barbarorum.  Nam quid
agis aliud?  Romae ne sit?  ut domo careat?  ne cum optimis fratribus,
ne cum hoc T.~Broccho avunculo, ne cum ejus filio consobrino suo, ne
nobiscum vivat?  ne sit in patria?  Num est?  num potest magis carere
his omnibus quam caret?  Italia prohibetur; exsulat.  Non tu ergo eum
patria privare, qua caret, sed vita vis.  \isec At istud ne apud eum
quidem dictatorem, qui omnis quos oderat morte multabat, quisquam egit
isto modo.  Ipse jubebat occidi nullo postulante; praemiis etiam
invitabat: quae tamen crudelitas ab hoc eodem aliquot annis post,
quem tu nunc crudelem esse vis, vindicata est.

%        Perhaps his Intention is not Bloodthirsty

\chap ``Ego vero istud non postulo,'' inquies.  Ita me hercule existimo,
Tubero.  Novi enim te, novi patrem, novi domum nomenque vestrum; studia
generis ac familiae vestrae virtutis, humanitatis, doctrinae, plurimarum
artium atque optimarum, nota mihi sunt.  \isec Itaque certo scio vos non
petere sanguinem, sed parum attenditis.  Res enim eo spectat, ut ea
poena, in qua adhuc Q.~Ligarius est, non videamini esse contenti.  Quae
est igitur alia praeter mortem?  Si enim est in exsilio, sicuti est,
quid amplius postulatis?  An, ne ignoscatur?  Hoc vero multo acerbius
multoque est durius.  Quod nos [domi] petimus precibus, lacrimis, strati
ad pedes, non tam nostrae causae fidentes quam hujus humanitati, id ne
impetremus oppugnabis, et in nostrum fletum inrumpes, et nos jacentis ad
pedes supplicum voce prohibebis?

%                 But his Action is Inhuman

\isec Si, cum hoc domi faceremus, --- quod et fecimus et, ut spero, non
frustra fecimus, --- tu repente inruisses et clamare coepisses:
``C.~Caesar, cave ignoscas, cave te fratrum pro fratris salute
obsecrantium misereat,'' nonne omnem humanitatem exuisses?  Quanto hoc
durius, quod nos domi petimus, id te in foro oppugnare, et in tali
miseria multorum perfugium misericordiae tollere!  Dicam plane, Caesar,
quod sentio.  \isec Si in [hac] tanta tua fortuna lenitas tanta non
esset, quam tu per te, per te inquam, obtines, --- intellego quid loquar,
--- acerbissimo luctu redundaret ista victoria.  Quam multi enim essent
de victoribus qui te crudelem esse vellent, cum etiam de victis
reperiantur!  quam multi qui, cum a te ignosci nemini vellent,
impedirent clementiam tuam, cum etiam hi, quibus ipse ignovisti, nolint
te esse in alios misericordem!  \isec Quod si probare Caesari possemus
in Africa Ligarium omnino non fuisse, si honesto et misericordi mendacio
saluti civi calamitoso esse vellemus, tamen hominis non esset, in tanto
discrimine et periculo civis, refellere et redarguere nostrum mendacium;
et, si esset alicujus, ejus certe non esset, qui in eadem causa et
fortuna fuisset.  Sed tamen aliud est errare Caesarem nolle, aliud nolle
misereri.  Tunc diceres, ``Caesar, cave credas: fuit in Africa, tulit
arma contra te.'' Nunc quid dicis?  ``Cave ignoscas.''  Haec nec hominis
nec ad hominem vox est: qua qui apud te, C.~Caesar, utitur, suam citius
abiciet humanitatem quam extorquebit tuam.

%         Caesar has Never Held his Opponents Criminal

\chap  \isec Ac primus aditus et postulatio Tuberonis haec, ut opinor,
fuit: velle se de Q.~Ligari scelere dicere.  Non dubito quin admiratus
sis, vel quod de nullo alio [quisquam], vel quod is qui in eadem causa
fuisset, vel quidnam novi [sceleris] adferret.  Scelus tu illud vocas,
Tubero?  Cur?  isto enim nomine illa adhuc causa caruit.  Alii errorem
appellant, alii timorem; qui durius spem, cupiditatem, odium,
pertinaciam; qui gravissime, temeritatem: scelus praeter te adhuc nemo. 
Ac mihi quidem, si proprium et verum nomen nostri mali quaeritur,
fatalis quaedam calamitas incidisse videtur, et improvidas hominum
mentis occupavisse, ut nemo mirari debeat humana consilia divina
necessitate esse superata.  \isec Liceat esse miseros: quamquam hoc
victore esse non possumus.  Sed non loquor de nobis: de illis loquor qui
occiderunt.  Fuerint cupidi, fuerint irati, fuerint pertinaces: sceleris
vero crimine, furoris, parricidi liceat Cn. Pompeio mortuo, liceat
multis aliis carere.  Quando hoc quisquam ex te, Caesar, audivit?  aut
tua quid aliud arma voluerunt, nisi a te contumeliam propulsare?  Quid
egit tuus invictus exercitus, nisi ut suum jus tueretur et dignitatem
tuam?  Quid?  tu, cum pacem esse cupiebas, idne agebas, ut tibi cum
sceleratis, an ut cum bonis civibus conveniret?  \isec Mihi vero, Caesar,
tua in me maxima merita tanta certe non viderentur, si me ut sceleratum
a te conservatum putarem.  Quo modo autem tu de re publica bene meritus
esses, cum tot sceleratos incolumi dignitate esse voluisse?  Secessionem
tu illam existimavisti, Caesar, initio, non bellum; neque hostile odium,
sed civile discidium, utrisque cupientibus rem publicam salvam, sed
partim consiliis, partim studiis a communi utilitate aberrantibus. 
Principum dignitas erat paene par, non par fortasse eorum qui
sequebantur: causa tum dubia, quod erat aliquid in utraque parte quod
probari posset; nunc melior ea judicanda est, quam etiam di adjuverunt. 
Cognita vero clementia tua, quis non eam victoriam probet, in qua
occiderit nemo nisi armatus?

%               Even Tubero is Less Excusable than Ligarius

\chap \isec Sed --- ut omittam communem causam, veniamus ad nostram ---
utrum tandem existimas facilius fuisse, Tubero, Ligarium ex Africa
exire, an vos in Africam non venire?  ``Poteramusne,'' inquies, ``cum
senatus censuisset?''  Si me consulis, nullo modo.  Sed tamen Ligarium
senatus idem legaverat.  Atque ille eo tempore paruit, cum parere
senatui necesse erat: vos tunc paruistis, cum paruit nemo qui noluit. 
Reprehendo igitur?  Minime vero.  Neque enim licuit aliter vestro
generi, nomini, familiae, disciplinae.  Sed hoc non concedo, ut, quibus
rebus gloriemini in vobis, easdem in aliis reprehendatis.  \isec Tuberonis
sors conjecta est ex senatus consulto, cum ipse non adesset, morbo etiam
impediretur.  Statuerat excusare.  Haec ego novi propter omnis
necessitudines quae mihi sunt cum L.~Tuberone: domi una eruditi,
militiae contubernales, post adfines, in omni denique vita familiares:
magnum etiam vinculum, quod isdem studiis semper usi sumus.  Scio igitur
Tuberonem domi manere voluisse: sed ita quidam agebat, ita rei publicae
sanctissimum nomen opponebat, ut, etiam si aliter sentiret, verborum
tamen ipsorum pundus sustinere non posset.  \isec Cessit auctoritati
amplissimi viri, vel potius paruit.  Una est profectus cum eis, quorum
erat una causa: tardius iter fecit; itaque in Africam venit jam
occupatam.  Hinc in Ligarium crimen oritur, vel ira potius.  Nam si
crimen est [illum] voluisse, non minus magnum est vos Africam, arcem
omnium provinciarum, natam ad bellum contra hanc urbem gerundum,
obtinere voluisse, quam aliquem se maluisse.  Atque is tamen aliquis
Ligarius non fuit.  Varus imperium se habere dicebat: fascis certe
habebat.  \isec Sed quoquo modo se illud habet, haec querella Tubero,
vestra, quid valet?  ``Recepti in provinciam non sumus.''  Quid, si
essetis?  Caesarine eam tradituri fuistis, an contra Caesarem retenturi? 
\chap Vide quid licentiae, Caesar, nobis tua liberalitas det, vel potius
audaciae.  Si responderit Tubero, Africam, quo senatus eum sorsque
miserat, tibi patrem suum traditurum fuisse, non dubitabo apud ipsum te,
cujus id eum facere interfuit, gravissimis verbis ejus consilium
reprehendere.  Non enim, si tibi ea res grata fuisset, esset etiam
probata.

%         Tubero Went to Africa in Pompey's behalf

\isec Sed jam hoc totum omitto, non tam ne offendam tuas
patientissimas auris, quam ne Tubero quod numquam cogitavit facturus
fuisse videatur.  Veniebatis igitur in Africam, provinciam unam ex
omnibus huic victoriae maxime infestam, in qua erat rex potentissimus,
inimicus huic causae, aliena voluntas, conventus firmi atque magni. 
Quaero: quid facturi fuistis?  quamquam quid facturi fueritis dubitem,
cum videam quid feceritis?  Prohibiti estis in provincia vestra pedem
ponere, et prohibiti summa injuria.  \isec Quo modo id tulistis?  acceptae
injuriae querellam ad quem detulistis?  Nempe ad eum, cujus auctoritatem
secuti in societatem belli veneratis.  Quod si Caesaris causa in
provinciam veniebatis, ad eum profecto exclusi provincia venissetis. 
Venistis ad Pompeium.  Quae est ergo apud Caesarem querella, cum eum
accusetis, a quo queramini prohibitos esse vos contra Caesarem gerere
bellem?  Atque in hoc quidem vel cum mendacio, si voltis, gloriemini per
me licet, vos provinciam fuisse Caesari tradituros.  Etiam si a Varo et
a quibusdam aliis prohibiti estis, ego tamen confiteor culpam esse
Ligari, qui vos tantae laudis occasione privaverit.

His Fidelity to Pompey is Praiseworthy in Caesar's Eyes

\chap  \isec Sed vide, quaeso, Caesar, constantiam ornatissimi viri
[Tuberonis], quam ego, quamvis ipse probarem, ut probo, tamen non
commemorarem, nisi a te cognovissem in primis eam virtutem solere
laudari.  Quae fuit igitur umquam in ullo homine tanta constantia? 
Constantiam dico?  nescio an melius patientiam possim dicere.  Quotus
enim istud quisque fecisset, ut, a quibus partibus in dissensione civili
non esset receptus, esset etiam cum crudelitate rejectus, ad eos ipsos
rediret?  Magni cujusdam animi atque ejus viri est, quem de suscepta
causa propositaque sententia nulla contumelia, nulla vis, nullum
periculum possit depellare.  \isec Ut enim cetera paria Tuberoni cum Varo
fuissent, --- honos, nobilitas, splendor, ingenium, quae nequaquam
fuerunt, --- hoc certe praecipuum Tuberonis, quod justo cum imperio ex
senatus consulto in provinciam suam venerat.  Hinc prohibitus non ad
Caesarem, ne iratus, non domum, ne iners, non in aliquam regionem, ne
condemnare causam illam quam secutus erat videretur: in Macedoniam ad
Cn. Pompei castra venit, in eam ipsam causam a qua erat rejectus
injuria.  \isec Quid?  cum ista res nihil commovisset ejus animum ad quem
veneratis, languidiore (credo) studio in causa fuistis: tantum modo in
praesidiis eratis, animi vero a causa abhorrebant: an, ut fit in
civilibus bellis . . . nec in vobis magis quam in reliquis; omnes enim
vincendi studio tenebamur.  Pacis equidem semper auctor fui, sed tum
sero: erat enim amentis, cum aciem videres, pacem cogitare.  Omnes,
inquam, vincere volebamus: tu certe praecipue, qui in eum locum veneras,
ubi tibi esset pereundum nisi vicisses.  Quamquam, ut nunc se res habet,
non dubito quin hanc salutem anteponas illi victoriae.

%                 Tubero has been Pardoned

\chap  \isec Haec ego non dicerem, Tubero, si aut vos constantiae vestrae
aut Caesarem benefici sui paeniteret.  Nunc quaero utrum vestras
injurias an rei publicae persequamini: si rei publicae, quid de vestra
in illa causa perseverantia respondebitis?  si vestras, videte ne
erretis, qui Caesarem vestris inimicis iratum fore putetis, cum
ignoverit suis.

Itaque num tibi videor in causa Ligari esse occupatus?  num de ejus
facto dicere?  Quicquid dixi, ad unam summam referri volo, vel
humanitatis, vel clementiae, vel misericordiae tuae.  \isec Causas,
Caesar, egi multas equidem tecum, dum te in foro tenuit ratio honorum
tuorum, certe numquam hoc modo: ``Ignoscite, judices; erravit, lapsus
est, non putavit; si umquam posthac'' --- ad parentem sic agi solet: ad
judices, ``Non fecit, non cogitavit: falsi testes, fictum crimen.''  Dic
te, Caesar, de facto Ligari judicem esse; quibus in praesidiis fuerit
quaere: taceo, ne haec quidem conligo, quae fortasse valerent etiam apud
judicem: ``Legatus ante bellum profectus, relictus in pace, bello
oppressus, in eo ipso non acerbus, jam est totus animo ac studio tuus.'' 
Ad judicem sic, sed ego apud parentem loquor: ``Erravit, temere fecit,
paenitet: ad clementiam tuam confugio, delicti veniam peto, ut
ignoscatur oro.''  Si nemo impetravit, adroganter: si plurimi, tu idem
fer opem, qui spem dedisti.

Then why should not Ligarius be Pardoned Also?

\isec An sperandi Ligario causa non sit, cum mihi apud te locus sit
etiam pro altero deprecandi?  Quamquam nec in hac oratione spes est
posita causae, nec in eorum studiis qui a te pro Ligario petunt, tui
necessarii.  \chap Vidi enim et cognovi quid maxime spectares, cum pro
alicujus salute multi laborarent: causas apud te rogantium gratiosiores
esse quam voltus; neque te spectare quam tuus esset necessarius is qui
te oraret, sed quam illius, pro quo laboraret.  Itaque tribuis tu quidem
tuis ita multa, ut mihi beatiores illi videantur interdum qui tua
liberalitate fruunter, quam tu ipse, qui illis tam multa concedas.  Sed
video tamen apud te causas, ut dixi, valere plus quam preces; ab eisque
te moveri maxime, quorum justissimum videas dolorem in petendo.

%                Many Friends Desire his Pardon

\isec In Q.~Ligario conservando multis tu quidem gratum facies
necessariis tuis, sed hoc, quaeso, considera, quod soles.  Possum
fortissimos viros, Sabinos, tibi probatissimos, totumque agrum Sabinum,
florem Italiae ac robur rei publicae, proponere.  Nosti optimos homines.
Animadverte horum omnium maestitiam et dolorem: hujus T.~Brocchi (de quo
non dubito quid existimes) lacrimas, squaloremque ipsius et fili vides.
\isec Quid de fratribus dicam?  Noli, Caesar, putare de unius capite nos
agere.  Aut tres tibi Ligarii retinendi in civitate sunt, aut tres ex
civitate exterminandi: [nam] quodvis exsilium his est optatius quam
patria, quam domus, quam di penates, uno illo exsulante.  Si fraterne,
si pie, si cum dolore faciunt, moveant te horum lacrimae, moveat pietas,
moveat germanitas: valeat tua vox illa, quae vicit.  Te enim dicere
audiebamus nos omnis adversarios putare, nisi qui nobiscum essent; te
omnis qui contra te non essent, tuos.  Videsne igitur hunc splendorem
omnium, hanc Brocchorum domum, hunc L.~Marcium, C.~Caestium,
L.~Corfidium, hos omnis equites Romanos, qui adsunt veste mutata, non
solum notos tibi, verum etiam probatos viros, qui tecum fuerunt?  Atque
his irascebamur, hos requirebamus, his non nulli etiam minabamur.
Conserva igitur tuis suos, ut, quem ad modum cetera quae dicta sunt a
te, sic hoc verissimum reperiatur.

His Brothers have Always been Devoted to Caesar

\chap \isec Quod si penitus perspicere posses concordiam Ligariorum,
omnis fratres tecum judicares fuisse.  An potest quisquam dubitare quin,
si Q.~Ligarius in Italia esse potuisset, in eadem sententia fuerit
futurus, in qua fratres fuerunt?  Quis est qui horum consensum
conspirantem et paene conflatum in hac prope aequalitate fraterna [non]
noverit, qui hoc non sentiat, quidvis prius futurum fuisse, quam ut hi
fratres diversas sententias fortunasque sequerentur?  Voluntate igitur
omnes tecum fuerunt: tempestate abreptus est unus, qui si consilio id
fecisset, esset eorum similis, quos tu tamen salvos esse voluisti.  \isec
Sed ierit ad bellum, dissenserit non a te solum, verum etiam a
fratribus: hi te orant tui.  Equidem, cum tuis omnibus negotiis
interessem, memoria teneo qualis T.~Ligarius quaestor urbanus fuerit
erga te et dignitatem tuam.  Sed parum est me hoc meminisse: spero etiam
te (qui oblivisci nihil soles nisi injurias, quoniam hoc est animi,
quoniam etiam ingeni tui) te aliquid de hujus illo quaestorio officio,
etiam de aliis quibusdam quaestoribus reminiscentem, recordari.  \isec Hic
igitur T.~Ligarius, qui tum nihil egit aliud --- neque enim haec
divinabat --- nisi ut tui eum studiosum et bonum virum judicares, nunc a
te supplex fratris salutem petit: quam hujus admonitus officio cum
utrisque his dederis, tris fratres optimos et integerrimos non solum
sibi ipsos, neque his tot talibus viris, neque nobis necessariis tuis,
sed etiam rei publicae condonaveris.

%                Let Caesar Show his Customary Clemency

\isec Fac igitur, quod de homine nobilissimo et clarissimo fecisti
nuper in curia, nunc idem in foro de optimis et huic omni frequentiae
probatissimis fratribus.  Ut concessisti illum senatui, sic da hunc
populo, cujus voluntatem carissimam semper habuisti; et, si ille dies
tibi gloriosissimus, populo Romano gratissimus fuit, noli, obsecro,
dubitare, C.~Caesar, similem illi gloriae laudem quam saepissime
quaerere.  Nihil est tam populare quam bonitas, nulla de virtutibus tuis
plurimis nec admirabilior nec gratior misericordia est.  \isec Homines
enim ad deos nulla re propius accedunt quam salutem hominibus dando. 
Nihil habet nec fortuna tua majus quam ut possis, nec natura melius quam
ut velis, servare quam plurimos.  Longiorem orationem causa forsitan
postulet, tua certe natura breviorem.  Qua re cum utilius esse arbitrer
te ipsum quam me aut quemquam loqui tecum, finem jam faciam; tantum te
admonebo, si illi absenti salutem dederis, praesentibus his omnibus te
daturum.

\bye